Khi đi du lịch, bên cạnh việc tham quan các địa điểm nổi tiếng, check-in tại những quán cà phê hay nhà hàng đẹp, thì khám phá và thưởng thức ẩm thực địa phương cũng là một trải nghiệm không thể bỏ qua.
Với vai trò là một du học sinh đã sinh sống tại Phần Lan suốt 5 năm, mình đã có cơ hội thử qua hầu hết các món ăn đặc trưng của quốc gia Bắc Âu này. Do nằm ở vùng khí hậu lạnh giá, nguồn thực phẩm ở Phần Lan không phong phú như ở các quốc gia phía Nam có khí hậu ấm áp. Vì thế, nền ẩm thực Phần Lan không đa dạng về nguyên liệu, và cũng hiếm khi có các món ăn đường phố như ở nhiều nơi khác. Thay vào đó, họ chú trọng vào những món ăn đơn giản nhưng no bụng như khoai tây nghiền, súp cá hồi, bánh mì lúa mạch đen,…
Dù không phong phú, ẩm thực Phần Lan vẫn mang đậm bản sắc riêng. Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ những món ăn đặc trưng mà bạn có thể dễ dàng tìm thấy ở các khu chợ thực phẩm hoặc trong siêu thị khi có dịp ghé thăm Phần Lan. Một số món có thể hơi “kén người ăn” một chút, nhưng đừng ngại thử có thể bạn sẽ thích nó thì sao, chắc chắn đây sẽ là một trải nghiệm rất thú vị đấy!
Hãy cùng mình khám phá nhé!
Mục Lục
1. Salmiakki – “Đặc sản quốc dân” của Phần Lan
Nếu bạn ghé Phần Lan và đi dạo một vòng trong siêu thị hay tiệm tiện lợi, kiểu gì cũng sẽ bắt gặp những viên kẹo hoặc hộp kem màu đen bí ẩn nằm gọn trong quầy. Đó chính là Salmiakki – món ăn vặt mang đậm “hồn Phần Lan” mà ai đến đây du lịch cũng nên thử… ít nhất một lần cho biết.
Salmiakki là một loại kẹo làm từ ammonium chloride (muối amoni), có vị mặn – cay – hơi gắt, khá độc đáo và lạ miệng nếu bạn chưa từng ăn qua. Nó phổ biến đến mức không chỉ có ở dạng kẹo mà còn được làm thành kem, bánh, rượu, thậm chí có cả nước ngọt vị salmiakki. Với người Phần Lan, salmiakki giống như một phần tuổi thơ, ăn từ bé nên thấy rất bình thường. Nhưng với người nước ngoài, đây thường là một thử thách vị giác thật sự!
Thú thật là mình… khá thích salmiakki, đặc biệt là kẹo bạc hà pha vị salmiakki và kem salmiakki. Mình biết nhiều người không thể nuốt nổi vị này, nên khi mình nói mình thích, ai cũng tròn mắt ngạc nhiên. Nhưng không phải lúc nào mình cũng “dũng cảm” đâu. Có một lần mình được một đồng nghiệp người Phần mời ăn thử kẹo Salmiakki vị nguyên bản – không pha bạc hà, không pha gì hết. Mùi nồng đến mức mình không dám ngậm, chỉ dám để viên kẹo tan từ từ trong miệng… suốt nửa tiếng. Cảm giác lúc đó cứ như đang ăn… thuốc ho “full option” vậy.
Chính từ lần đó, mình bỗng nảy ra một ý tưởng cực vui: Tết này mang vài gói kẹo Salmiakki về Việt Nam, rủ cả nhà chơi bài tiến lên, ai thua thì ăn một viên kẹo – đảm bảo vừa cười vừa… ho sặc!. Nếu bạn thấy ý tưởng này thú vị thì cũng có thể thử nhé. Nhưng nhớ là nên chọn loại nhẹ nhàng, ví dụ như hiệu Fazer, đừng dại thử mấy loại nguyên bản “đậm vị” nếu bạn chưa quen, vì nó nồng lắm luôn đó!
2. Viili - Món yogurt “lạ mà quen” của người Phần Lan
Sau Salmiakki, mình muốn giới thiệu thêm một món tráng miệng đặc trưng nữa của Phần Lan – món này cũng khiến nhiều người nước ngoài phải “chào thua”, nhưng mình lại… mê tít! Đó chính là Viili – một loại sữa chua truyền thống mà bạn sẽ khó lòng tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác ngoài Phần Lan.
Viili không giống các loại sữa chua thông thường. Điểm đặc biệt là kết cấu cực kỳ dẻo và có thể kéo dài như phô mai sợi, trông rất thú vị. Bên trên sẽ có một lớp “ván sữa” béo ngậy, gần giống như lớp váng sữa trong sữa tươi nấu ở nhà, còn bên dưới là phần sữa chua lên men có vị chua đặc trưng và mùi men khá nồng. Hầu hết các loại Viili đều không có đường, nên với những ai quen ăn sữa chua ngọt thì có thể sẽ thấy hơi khó ăn lúc đầu. Chính điều này khiến Viili trở thành món “kén người ăn”, nhưng với mình thì đây lại là một trong những món ăn sáng yêu thích – đơn giản, lành mạnh và tốt cho hệ tiêu hóa. 
Điểm cộng lớn nhất của Viili là rất giàu probiotic – các lợi khuẩn cực kỳ tốt cho đường ruột và hệ miễn dịch. Nếu bạn mới thử lần đầu, mình gợi ý nên chọn loại có thêm vị trái cây hoặc ít men để dễ ăn hơn. Các thương hiệu như Valio có nhiều hương vị nhẹ nhàng, dễ tiếp cận cho người mới.
Tuy nhiên, Viili là món sữa tươi lên men nên phải bảo quản lạnh và có hạn sử dụng ngắn, nên bạn không thể mang về làm quà được đâu nha. Cách tốt nhất là thử ngay khi còn ở Phần Lan – có bán đầy đủ ở siêu thị, thường nằm cạnh các sản phẩm sữa chua, bơ và kem. Nếu bạn muốn trải nghiệm một phần “rất Phần Lan” trong bữa sáng hoặc món tráng miệng nhẹ nhàng mà bổ dưỡng – thì nhất định đừng bỏ qua Viili nhé!
3. Leipäjuusto (Phô Mai Nướng + cloudberry) - Món BBQ ngọt
Nếu bạn là “fan cứng” của phô mai thì Leipäjuusto (còn gọi là Finnish squeaky cheese) chắc chắn là món không thể bỏ qua khi đến Phần Lan. Đây là loại phô mai nướng truyền thống có xuất xứ từ vùng nông thôn miền Bắc và miền Đông Phần Lan, được người dân ở đây yêu thích suốt bao đời nay.
Leipäjuusto thường được làm từ sữa bò non, đôi khi còn dùng sữa dê hoặc sữa tuần lộc. Sau khi sữa được làm đông, miếng phô mai sẽ được nướng nhẹ trên than hoặc vỉ sắt cho đến khi có lớp vỏ hơi cháy xém, vàng ươm đẹp mắt. Điều đặc biệt nhất là khi nướng hoặc nhai, phô mai sẽ phát ra tiếng “kêu lách tách” rất vui tai – vì vậy mà món này còn được gọi vui là squeaky cheese. Kết cấu của nó thì dai nhẹ, mềm mịn, không bị chảy, vị hơi béo và khá nhạt nên cực kỳ hợp để ăn kèm với các món ngọt.
Tip nhỏ là bạn nên ăn khi phô mai còn nóng – lúc mới nướng xong là ngon nhất. Nếu để nguội, phô mai dễ bị dính vào dĩa và ăn sẽ hơi ngấy hơn.
Người Phần Lan thường ăn Leipäjuusto kèm với mứt cloudberry, một loại quả mọng màu vàng cam, có vị chua ngọt đặc trưng, chỉ mọc ở các vùng đầm lầy lạnh giá phía Bắc Lapland. Quả cloudberry thường được hái vào mùa xuân rồi chế biến thành mứt để dùng quanh năm. Ngoài mứt, bạn cũng có thể rưới thêm chút mật ong lên miếng phô mai để tăng vị ngọt nhẹ nhàng. Món này có thể dùng làm tráng miệng, món ăn nhẹ giữa buổi hoặc thậm chí cho cả bữa sáng nữa đó!
Một điểm cộng lớn là Leipäjuusto dễ bảo quản và đóng gói, nên nếu bạn đang tìm một món đặc sản Phần Lan có thể mang về làm quà thì đây là lựa chọn quá ổn. Bạn có thể tìm thấy loại phô mai này trong hầu hết các siêu thị ở Phần Lan – thường nằm ở khu thực phẩm lạnh cùng với các loại phô mai và bơ.
Nếu bạn chưa từng ăn phô mai nướng, thì Leipäjuusto chắc chắn sẽ là một trải nghiệm thú vị. Món này vừa đậm chất Bắc Âu, vừa dễ ăn hơn nhiều so với “đặc sản thử thách” như Salmiakki hay Viili 😄.
4. Lohikeitto (Súp Cá Hồi)
Cuối cùng, không thể không nhắc đến một món chính nổi tiếng của ẩm thực Phần Lan – đó chính là súp cá hồi (Lohikeitto). Đây là một trong những món ăn “must-try” khi bạn đặt chân đến đất nước này, đặc biệt là vào những ngày đông lạnh giá. Cảm giác được thưởng thức một bát súp nóng hổi, thơm phức mùi cá hồi và rau củ trong tiết trời se lạnh thực sự rất ấm áp và dễ chịu! Món súp này được yêu thích bởi hương vị béo nhẹ của cá hồi tươi, kết hợp cùng khoai tây, cà rốt, hành tây, thì là và kem tươi (cream) tạo nên một món ăn vừa đơn giản mà lại rất giàu dinh dưỡng. Vị cá hòa quyện cùng vị béo thơm và mùi thì là đặc trưng khiến món súp này vừa dễ ăn lại vừa đầy đặn, phù hợp cho cả bữa trưa hay tối.
Bạn có thể dễ dàng tìm thấy súp cá hồi tươi, nấu mỗi ngày ở các Hall Market (chợ thực phẩm truyền thống) tại Helsinki hoặc các thành phố lớn khác. Ngoài ra, nếu muốn tiện hơn, bạn cũng có thể mua phiên bản đóng hộp tại các siêu thị lớn như K-Citymarket hay Prisma. Chỉ cần hâm nóng lại là bạn đã có ngay một bát súp cá hồi thơm ngon, không thua kém món ăn nhà hàng.
🌟 Bonus thú vị về cá hồi ở Phần Lan:
Ở Phần Lan, loại cá hồi được dùng phổ biến nhất gọi là “Lohi”, nhưng thực tế còn có một “người anh em” khác cùng họ với cá hồi, đó là Kirjolohi – thường được gọi là cá hồi cầu vồng (Rainbow trout). Loại cá này được nuôi nhiều tại các hồ và sông ở Phần Lan, có ngoại hình rất giống cá hồi Na Uy, với lớp thịt màu cam hấp dẫn. Tuy nhiên, giá Kirjolohi lại rẻ hơn rất nhiều, thường chỉ bằng một nửa giá cá hồi Na Uy.
Lý do là vì thịt Kirjolohi không béo bằng, kết cấu thịt cũng mềm hơn, nhiều xương hơn và kích thước cá nhỏ hơn do sống ở vùng nước ngọt như sông hồ. Chính vì vậy, người Phần Lan thường dùng Kirjolohi để nấu súp, bằng cách lọc lấy thịt rồi cắt nhỏ thành từng miếng. Còn cá hồi Na Uy thì thường được dùng cho các món cần độ béo cao hơn như nướng, áp chảo, hoặc làm sashimi.
Dù là loại cá nào, thì một bát súp cá hồi nóng hổi vẫn là một phần không thể thiếu trong trải nghiệm ẩm thực Phần Lan. Và nếu có dịp thử món này vào một ngày tuyết rơi nhẹ, bạn sẽ hiểu vì sao người ta yêu thích nó đến vậy
5. Mustikamehu ( Nước ép Việt Quấc)
Có thể bạn chưa biết, nhưng Phần Lan là một trong những quốc gia xuất khẩu quả việt quất (blueberry) lớn nhất thế giới. Nhờ có những cánh rừng hoang sơ trải dài khắp đất nước và khí hậu trong lành đặc trưng vùng Bắc Âu, việt quất dại ở Phần Lan mọc hoàn toàn tự nhiên và được người dân thu hái vào mùa hè, thường từ tháng 7 đến đầu tháng 9.
Người Phần Lan rất yêu thích loại quả này, và bạn sẽ dễ dàng bắt gặp việt quất xuất hiện trong rất nhiều món ăn như bánh việt quất (mustikkapiirakka), mứt, yogurt, hay nước ép. Đặc biệt, nếu bạn có dịp bay cùng hãng hàng không quốc gia Finnair, đừng bỏ qua nước ép việt quất mà họ phục vụ trên máy bay – đây thật sự là loại nước việt quất ngon nhất mà mình từng uống: thơm, thanh mát, có vị ngọt dịu và hậu vị rất dễ chịu.
Không chỉ đơn thuần là một loại trái cây để ăn vặt hay làm bánh, việt quất còn được xem như “thần dược tự nhiên” của người Phần Lan. Nhờ chứa hàm lượng cao các chất chống oxy hóa, vitamin C và E, việt quất được tin là giúp tăng cường sức đề kháng, cải thiện thị lực và tốt cho tim mạch. Vì vậy, khi cảm thấy hơi mệt hay bắt đầu cảm cúm, nhiều người Phần thường chọn uống nước ép việt quất nóng như một cách chữa bệnh tự nhiên nhẹ nhàng mà hiệu quả.
Nếu bạn có dịp đến Phần Lan vào mùa việt quất, hãy thử tự tay hái việt quất trong rừng – một trải nghiệm rất “Phần Lan”, vừa thư giãn vừa thưởng thức vị ngọt ngào của thiên nhiên. Còn nếu không, chỉ cần ghé siêu thị mua một hộp bánh việt quất, hoặc đơn giản là uống một ly nước ép cũng đủ để bạn cảm nhận được tình yêu của người Phần Lan dành cho loại quả nhỏ bé mà “lợi hại” này.
6. Kahvi ja Pulla – Cà phê và bánh ngọt: Cặp đôi quốc dân của người Phần Lan
Nếu bạn từng ghé thăm Phần Lan, chắc hẳn bạn sẽ nhanh chóng nhận ra rằng người Phần Lan cực kỳ yêu thích cà phê – đến mức uống cà phê đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Theo số liệu từ International Coffee Association, Phần Lan đứng thứ 2 thế giới về lượng tiêu thụ cà phê, với trung bình khoảng 12kg/người/năm, chỉ xếp sau Luxembourg. Nhiều người ở đây có thể uống 5–7 ly cà phê mỗi ngày mà vẫn thấy… bình thường! 😅 Nhưng đừng lo, cà phê Phần Lan nhẹ hơn rất nhiều so với cà phê Việt Nam, mình hay gọi đùa là “cà phê dảo” – tức là loãng, nhẹ vị, ít đắng và ít caffein hơn nên không bị say.
☕ Nhưng uống cà phê không thì hơi buồn, nên…
Người Phần Lan thường uống cà phê cùng với bánh ngọt, và thế là bộ đôi “Kahvi ja Pulla” (Cà phê và bánh ngọt) ra đời – một combo quốc dân đúng nghĩa. Bánh ngọt ở Phần Lan thường hơi ngọt hơn khẩu vị người châu Á, nhưng khi kết hợp với vị đắng dịu của cà phê thì lại cực kỳ vừa miệng. Đây chính là “bí quyết” giúp người Phần Lan uống cà phê cả ngày không thấy chán!
🥐 Một số loại bánh ngọt nổi bật bạn không nên bỏ qua:
Korvapuusti – hay còn gọi là Cinnamon Roll “búng tai”: bánh cuộn quế có hình dáng xinh xắn như một đôi tai bị búng, thơm lừng mùi bơ, quế và thỉnh thoảng có thêm chút đường hạt rắc lên trên.
Mình từng thử cinnamon roll ở nhiều nước, nhưng thật sự Phần Lan là đỉnh nhất!
Mustikkapiirakka – Bánh tart việt quất dại: thơm béo và ngọt vừa phải, ăn lạnh cũng rất ngon.
Runebergintorttu – Bánh truyền thống ăn vào tháng 2 để tưởng nhớ nhà thơ Johan Runeberg, có vị hạnh nhân, rượu rum nhẹ và lớp mứt đỏ cùng vòng kem trang trí trên mặt.
Joulutorttu – Bánh Giáng sinh hình ngôi sao, bên trong thường là mứt mận đen. Đến mùa lễ hội, bánh này xuất hiện khắp mọi nơi!
Karjalanpiirakka – Một món bánh mặn truyền thống: vỏ lúa mạch đen bọc phần nhân cháo gạo, thường ăn kèm bơ trộn trứng luộc (munavoi). Nghe đơn giản nhưng cực kỳ ngon!
Ruisleipä – Bánh mì lúa mạch đen: tuy không ngọt nhưng lại là phần không thể thiếu trong mọi bữa ăn sáng của người Phần Lan.
Tất cả những món bánh này bạn đều có thể tìm thấy ở các tiệm bánh, siêu thị hoặc quán cà phê. Nhưng nếu bạn muốn thử “hàng xịn”, thì mình rất khuyến khích ghé tiệm bánh của thương hiệu Fazer – nổi tiếng lâu đời, chất lượng ổn định và hương vị chuẩn Phần Lan.
Nếu bạn có cơ hội đến Phần Lan, đừng quên dành một buổi chiều nhâm nhi cà phê nóng cùng một chiếc bánh ngọt thơm lừng – vừa đơn giản, vừa “chill”, lại đúng kiểu sống chậm kiểu Bắc Âu. Một trải nghiệm nhỏ thôi, nhưng chắc chắn sẽ khiến bạn nhớ mãi 💙
Mình tin rằng, nếu bạn có thể trải nghiệm hết những món ăn đặc sắc kể trên, thì chắc chắn bạn đã “nếm” được hơn 70% tinh hoa ẩm thực Phần Lan rồi đấy! Ẩm thực nơi đây có thể không nổi đình nổi đám như ở những quốc gia khác, nhưng lại mang một nét rất riêng – mộc mạc, giản dị, không cầu kỳ, nhưng đủ để sưởi ấm lòng người trong những ngày tuyết rơi trắng xóa. ❄️🍲
Hy vọng các bạn cũng sẽ yêu hương vị của Phần Lan như mình, và có những trải nghiệm ẩm thực thật đáng nhớ trong hành trình khám phá xứ sở ngàn hồ này nhé! 💙
No Comment! Be the first one.