Chào mọi người! Hôm nay, mình muốn chia sẻ về những kỹ năng cần thiết để một du học sinh có thể thích nghi và sinh tồn khi sống ở nước ngoài. Đây là những kinh nghiệm mình đã rút ra sau 5 năm học tập và sinh sống tại Phần Lan. Trong bài viết này, mình sẽ không bàn đến những kỹ năng học tập hay cách xin học bổng, vì mình tin rằng với khả năng học tập của sinh viên Việt Nam, đây không phải là vấn đề quá đáng lo. Thay vào đó, mình muốn nói về những kỹ năng sinh tồn – những điều vô cùng quan trọng khi bạn phải sống xa gia đình và bạn bè, tự lập tại một đất nước xa lạ. Mình đã từng nghe nhiều câu chuyện về lý do các bạn trẻ muốn đi du học, trong đó có mong muốn được tự do, thoát khỏi sự quản lý của cha mẹ. Khi còn ở Việt Nam, mình cũng có một cái nhìn rất “màu hồng” về cuộc sống ở nước ngoài, nghĩ rằng mình sẽ được tự do, muốn làm gì thì làm. Tuy nhiên, ngay ngày đầu tiên đặt chân đến Phần Lan, suy nghĩ đó đã thay đổi hoàn toàn. Nếu ở Việt Nam cuộc sống thoải mái bao nhiêu, thì ở Phần Lan lại hoàn toàn ngược lại bấy nhiêu.
Vì vậy, mình viết bài này để chia sẻ những trải nghiệm thực tế – có cả những khó khăn và thử thách mà mình đã trải qua. Nếu bạn đang có ý định đi du học, hoặc các bậc phụ huynh đang lên kế hoạch cho con mình du học trong tương lai, hãy chuẩn bị thật tốt hành trang cho chuyến hành trình phía trước!
1. Kỹ Năng Nấu Ăn
Nhiều người nghĩ rằng để đi du học, điều quan trọng nhất là phải giỏi tiếng Anh, đạt điểm cao, chuẩn bị hồ sơ thật tốt. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Một điều rất thiết thực nhưng lại hay bị bỏ qua, đó là ăn uống – một nhu cầu cơ bản mà ai cũng cần, dù ít hay nhiều.
Không ít bạn cho rằng “có gì đâu, ăn pizza hay đồ ăn nhanh là xong”. Nhưng mình tin, nếu bạn du học ở Châu Âu, bạn sẽ sớm thay đổi suy nghĩ đó. Ở đây, đồ ăn bên ngoài khá đắt đỏ, chưa kể nhiều nhà hàng, quán ăn thường đóng cửa sớm, thậm chí có những ngày nghỉ cố định trong tuần như Chủ Nhật hoặc Thứ Hai. Chính vì vậy, việc đi chợ và tự nấu ăn tại nhà là giải pháp tiết kiệm và phổ biến nhất đối với sinh viên quốc tế.
Thật ra, trước khi sang Phần Lan, mình chưa từng nấu ăn bao giờ, thậm chí nấu cơm cũng chưa từng. May mắn thay, từ nhỏ mẹ đã hay gọi mình vào bếp, bảo: “Không cần làm đâu, con chỉ cần đứng cạnh nhìn mẹ làm, sau này còn biết cách mà làm theo.” Lúc đó mình nghĩ chắc sẽ chẳng bao giờ cần dùng đến. Nhưng sau này, mình thật sự rất biết ơn mẹ. Lần đầu xa nhà, tự tay nấu cơm, mình có chút bối rối. Nhưng rồi bữa này qua bữa khác, mình cũng quen dần, học nấu món này món kia trên mạng, đến mức nhiều lúc còn dạy lại mẹ nữa!
Có những lúc mình nhớ nhà da diết, mình lại vào bếp nấu những món ăn mẹ từng làm. Chỉ cần đúng hương vị ấy thôi, là cảm giác ấm áp như được trở về nhà. Nhất là vào những dịp đặc biệt như Tết hay Trung Thu – những ngày đáng lẽ được quây quần bên mâm cơm gia đình, thì mình lại ngồi ăn một mình trước màn hình, cùng “ăn chung” với nhà qua camera.
Việc ăn uống khi du học không nhất thiết phải cầu kỳ như ở nhà, nhưng khi bạn biết tự chăm sóc bản thân, đặc biệt là về chuyện ăn uống, thì ba mẹ ở quê nhà cũng yên tâm phần nào. Thậm chí, nếu bạn nấu ăn giỏi, đó có thể trở thành cơ hội để kiếm việc làm thêm tại các nhà hàng.
Và nếu bạn giống mình – một người yêu thích ăn ngon – thì biết nấu ăn chính là cách để “chiều chuộng” bản thân sau một ngày học tập mệt mỏi, khi không có gia đình ở bên cạnh.
Món cá nướng Phần Lan Style Việt Nam
2. Kỹ Năng Làm Việc Nhà
Nghe đến việc nhà, nhiều người sẽ nghĩ “trời ơi dễ mà có gì đâu phải nói”, nhưng chính vì suy nghĩ đó mà nhiều bạn đã từng xem nhẹ nó. Ở Việt Nam, khi còn sống cùng gia đình, nhiều bạn chẳng phải động tay vào việc gì cả – “Ba mẹ lo hết, con chỉ cần ăn rồi học thôi.” Mình cũng từng như vậy. Nhưng khi bắt đầu cuộc sống du học, mình mới hiểu rõ một điều:
“Tự do” cũng đồng nghĩa với “tự lo.”
Dù bạn có gia đình khá giả, không cần lo về tiền bạc khi du học, thì cũng không thể “dắt mẹ theo” để chăm sóc từng bữa ăn, từng bộ quần áo. Mọi việc từ nhỏ đến lớn đều phải tự mình xoay xở. Nhiều bạn lúc mới qua không biết cách giặt đồ, không biết nên mua gì cho sinh hoạt cá nhân, thậm chí không biết dùng máy giặt như thế nào.
Một vấn đề khác mà mình thấy khá phổ biến, đặc biệt với những bạn sống nhà share (ở chung nhà với người khác), là tranh cãi về việc giữ vệ sinh chung – bếp, nhà vệ sinh, khu sinh hoạt… rất dễ xảy ra bất đồng nếu không ai chịu dọn dẹp hoặc không có trách nhiệm chung.
Vì vậy, nếu bạn còn đang ở Việt Nam và chuẩn bị đi du học, hãy tranh thủ “học một khóa huấn luyện ngắn hạn từ mẹ” về những việc tưởng chừng đơn giản như: Quét dọn, lau nhà, Giặt và gấp quần áo, Mua đồ gia dụng, vật dụng cá nhân, Dọn dẹp bếp, nhà vệ sinh, Cách sử dụng máy giặt, máy hút bụi, v.v.
Biết làm việc nhà không chỉ giúp bạn sống gọn gàng, sạch sẽ hơn, mà còn thể hiện sự tôn trọng với những người cùng sống chung.
3. Kỹ Năng Tự Vệ
Có ai từng nghĩ rằng sống ở nước ngoài, đặc biệt là những nước phát triển như Phần Lan, Đức hay Nhật thì chắc chắn sẽ rất an toàn? Mình cũng từng nghĩ vậy. Nhưng sự thật là không nơi nào trên thế giới an toàn tuyệt đối cả. Ở đâu cũng sẽ tồn tại tệ nạn xã hội, chỉ là mức độ xảy ra nhiều hay ít mà thôi.
Khi sống một mình ở nước ngoài – nơi không phải là quê hương, nơi ngôn ngữ chưa rành (và đừng quên rằng không phải ai ở nước ngoài cũng nói tiếng Anh) – thì khi xảy ra chuyện, việc tìm kiếm sự giúp đỡ không hề đơn giản. Thậm chí, bạn đi báo cảnh sát cũng không chắc sẽ nhận được hỗ trợ ngay nếu không biết cách trình bày rõ ràng tình huống.
Vậy nên, phòng bệnh vẫn luôn tốt hơn chữa bệnh. Hãy học cách tự bảo vệ mình trước, đừng đợi đến khi chuyện xảy ra rồi mới hối hận. Mình đã từng nghe nhiều câu chuyện của các bạn du học sinh bị người bản xứ bắt nạt, hoặc các bạn nữ đi một mình khi giao dịch mua bán online thì bị khách giật đồ, nhưng lại không dám phản kháng.
Dù là nam hay nữ, mình thật lòng khuyên các bạn nên học một khóa tự vệ cơ bản hoặc một môn võ nào đó, không cần phải giỏi đến mức lên đai đen mới sử dụng được. Chỉ cần bạn có kỹ năng phòng vệ cơ bản, bạn sẽ tự tin hơn rất nhiều. Sự tự tin ấy cũng giúp bạn không trở thành mục tiêu của những kẻ xấu – vì thường những đối tượng bị bắt nạt là người tỏ ra yếu đuối, sợ hãi, không dám lên tiếng.
Ở nước ngoài, nhiều khi mọi chuyện đến rất bất ngờ, và bạn sẽ không có thời gian “gọi về nhà để hỏi cách xử lý”. Khi chuyện xảy ra, bạn chính là người phải đứng ra giải quyết và chịu hậu quả. Không ai thay bạn được.
Ngoài ra, mình cũng muốn chia sẻ một chút về môi trường sống tại Phần Lan và một số nước Châu Âu mà bạn nên biết nếu đang có ý định du học:
Vì mùa đông rất lạnh, và trời tối rất sớm. Nên mọi người thường hạn chế ra đường vào buổi tối.
Nhiều khu dân cư, nhất là vùng ít người, thiếu đèn đường, và đèn trong nhà thường là đèn vàng, tạo cảm giác khá âm u. Nếu có thể bạn cũng nên mặc áo dạ quang để tránh gặp tai nạn từ xe đạp hoặc xe hơi khi trời tối
- Không như Việt Nam, bạn luôn biết hàng xóm là ai và họ luôn sẵn sàng qua giúp bạn khi có chuyện nhưng ở đây mình sống hơn 1 năm rồi mà còn không biết là ai và họ cũng sẽ không chủ động giúp người khác đâu nhé.
Vì vậy, nếu bạn phải ra ngoài vào buổi tối hay đi làm về khuya, đừng đeo tay nghe, luôn quan sát coi có người theo dõi ở phía sau không, nếu khả nghi hãy giả vờ nghe điện thoại nói lớn, hoặc dừng lại buộc dây giày để quan sát tình hình phía sau và mang theo đèn pin hay xịt cay trên người để có thể làm vũ khí tự vệ . Và nếu có buổi hẹn mua bán online hay giao dịch gì đó, tốt nhất nên đi cùng một người bạn. Có chuyện gì thì còn có người hỗ trợ và có thể gọi cảnh sát ngay lập tức nếu thấy không an toàn.
Và đặc biệt: luôn luôn nhớ và lưu lại số điện thoại khẩn cấp của quốc gia bạn đang sống (ví dụ: 112 ở Châu Âu). Đừng để đến khi có chuyện mới cuống cuồng đi tìm – phòng bị sẵn vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình.
4. Kỹ Năng Lái Xe Hơi
Đối với mình, bằng lái xe hơi là một kỹ năng cần thiết, nhưng mức độ cần đến đâu thì còn tùy thuộc vào thành phố bạn sống và nhu cầu cá nhân của bạn. Trước đây, mình sống ở một thành phố nhỏ, không có hệ thống giao thông công cộng, nên mọi việc đi lại đều phụ thuộc vào xe đạp hoặc đi bộ. Có những ngày chỉ để đi chợ mua thực phẩm thôi mà mình phải mất đến 2 tiếng đồng hồ. Vì vậy, mỗi lần đi chợ, mình đều cố gắng mua thật nhiều để đỡ phải đi lại nhiều lần. Lúc đó, mình rất ước gì có thể tự lái ô tô để tiết kiệm thời gian và công sức.
Tuy nhiên, nếu bạn sống ở các thành phố lớn, nơi có giao thông công cộng thuận tiện, thì việc có xe hơi có thể không cần thiết lắm. Nhưng hãy lưu ý: có xe hơi không đồng nghĩa với việc không phải đi bộ, chỉ là bạn sẽ đi bộ ít hơn và không phải xách đồ nặng trên quãng đường dài nữa. Chứ không như ở Việt Nam, nơi bạn có thể lái xe máy đến tận cửa nhà.
Xe hơi ở châu Âu thì không quá đắt, có nhiều lựa chọn phù hợp với ngân sách sinh viên. Tuy nhiên, chi phí duy trì xe như bảo hiểm, xăng dầu, bảo trì định kỳ… thì lại không hề rẻ. Vì vậy, trước khi quyết định mua xe, bạn nên cân nhắc kỹ.
Dù vậy, mình vẫn khuyến khích các bạn nên học bằng lái xe tại Việt Nam trước khi đi du học, bởi vì:
-
Sau này bạn có thể đổi sang bằng lái tại nước sở tại, tùy vào quốc gia bạn đến.
-
Dù không mua xe, bạn vẫn có thể thuê xe để đi du lịch hoặc chuyển nhà khi cần.
-
Học lái xe ở châu Âu vừa đắt lại vừa khó đậu, nhất là khi phải học bằng tiếng Anh hoặc tiếng bản địa.
Thực tế, mình thấy nhiều bạn đã tranh thủ học và thi bằng lái ở Việt Nam trước khi xuất ngoại, vừa tiết kiệm chi phí, vừa chủ động hơn trong việc di chuyển khi sống ở nước ngoài. Tóm lại, có bằng lái không phải là để mua xe ngay, nhưng có sẵn thì luôn tốt hơn là đến lúc cần lại không có.
5. Kỹ Năng Đọc Bản Đồ ( Google Map)
Chắc có lẽ nhiều người sống ở Việt Nam từng mất niềm tin vào Google Maps vì chỉ sai đường hay vòng vèo lung tung. Nhưng mình phải nói thật: ở nước ngoài, đặc biệt khi mới sang, Google Maps là công cụ không thể thiếu – một kỹ năng sinh tồn đúng nghĩa. Mình khuyên mọi người tốt hơn hết là nên tìm hiểu đường đi nước bước trước khi đến một nơi mới như phương thức di chuyển, điểm đến, thời tiết,… đừng nghĩ là tới nơi rồi hỏi người ta. Và sau đây mình sẽ chia sẻ đôi chút về câu chụyên của mình:
Mình còn nhớ rất rõ ngày đầu tiên đặt chân đến Phần Lan – một đất nước xa lạ, thời tiết lạnh buốt và ngôn ngữ hoàn toàn xa lạ. Mình không biết gì ngoài cái tên thành phố mà mình sẽ đến. Trên tay lúc đó mình chỉ cầm tấm vé tàu toàn tiếng Phần Lan, không hiểu gì cả. Mình phải vừa dò đường, vừa hỏi người xung quanh. Ai cũng dễ thương và nhiệt tình, nhưng… họ cũng không thật sự rành về chuyến tàu mình cần bắt hay chi tiết về vé của mình nói gì. Mình đã mất hơn một tiếng đồng hồ lòng vòng trong ga sân bay, chỉ để bắt chuyến tàu mất 15 phút để đến ga trung chuyển . Nhưng đó chưa phải là “kiếp nạn” lớn nhất. Sau 6 tiếng ngồi tàu từ thủ đô đến thành phố mình học, với hai vali nặng tổng cộng gần 60kg và một balô sau lưng, trời thì đang tuyết rơi dày đặc, nhiệt độ âm 30 độ, mình phải đi tìm ký túc xá trong khi không thể xác định được ký túc xá nằm ở đâu.
May mắn thay, có một người bạn đã đến sớm để lấy chìa khóa giúp mình nếu không mình phải đi đến trường lấy chìa khóa rồi mới đi ngược về lại ký túc xá nên tiện thể ở đây mình cũng cám ơn bạn mình rất nhiều. Nhưng khổ nỗi bạn ấy cũng chưa từng đến khu ký túc đó, chỉ biết “đại khái là ở gần đây thôi”. Mình lúc đó mệt lả, vừa đói vừa lạnh, chỉ mong về được chỗ ở càng nhanh càng tốt. Không còn lựa chọn nào khác, mình rút điện thoại ra, mở Google Maps ra thử vận may coi kiếm được đường . Và… phép màu xảy ra: nó chỉ đường chính xác, cách chỗ mình đứng chỉ 2 phút đi bộ. Trời ơi, cảm giác lúc đó đúng nghĩa là muốn bật khóc vì hạnh phúc – giữa cái lạnh cắt da, mình như được cứu sống – nếu không tìm được nhà nữa chắc mình đã chết cóng bên ngoài rồi.
Từ giây phút đó, mình bắt đầu đặt niềm tin vào Google Maps. Từ những ngày đầu, nếu đi một nơi mới, mình cũng mở Google Map lên để kiểm tra đường trước khi ra khỏi nhà. Lâu dần với một đứa đam mê đi chơi, mình đã sử dụng nó để lên kế hoạch du lịch, tìm khách sạn, quán ăn, nhà vệ sinh, phương tiện công cộng, thậm chí xem review của địa điểm xung quanh. Tính đến hiện tại, mình đã sử dụng Google Maps để tự đi du lịch hơn 9 nước châu Âu, từ những nơi dùng tiếng Anh đến những nơi hoàn toàn không có ngôn ngữ chung. Dù lúc đầu khá bối rối, mình cũng rất nhiều lần đi sai hướng và nhất là khi tìm phương tiện công cộng phải dò tuyến tàu, tên trạm ở các nước như Đức, Hungary hay Czech, nhưng mình dần học được cách đọc bản đồ, kết hợp tra thông tin và tự tin sử dụng nó một cách linh hoạt.
Dù bạn chọn dùng Google Maps, Apple Maps hay bất cứ ứng dụng bản đồ nào khác, hãy tập sử dụng chúng thành thạo trước khi xuất ngoại. Chỉ cần bạn nhớ nơi mình muốn đến, bản đồ sẽ chỉ cho bạn đường đi. Ngoài ra, còn có thể giúp bạn:
- Tìm quán ăn, siêu thị, nhà vệ sinh gần nhất
- Lên lịch trình di chuyển hợp lý
- Biết giờ tàu, giờ xe bus và tuyến đường chi tiết
- Tránh bị lạc ở những nơi xa lạ
Google Maps có thể không giúp bạn giỏi toán hay giành học bổng, nhưng nó chắc chắn giúp bạn sống sót, tự tin, và chủ động hơn khi sống ở nước ngoài. Và đôi khi, một tấm bản đồ trên điện thoại lại là thứ cứu bạn khỏi những khoảnh khắc tồi tệ nhất.
Kết Bài
Mình nghĩ rằng, chỉ cần bạn chuẩn bị được 5 kỹ năng trên, vậy là đã đủ để “sống sót” qua những ngày đầu khi đi du học rồi. Với mình, những bạn trẻ mới tốt nghiệp lớp 12, thậm chí mới chỉ học xong lớp 9 mà đã một mình sang nước ngoài tự lập, thật sự rất giỏi và đáng ngưỡng mộ. Nhưng cũng chính vì còn quá trẻ nên đôi khi các bạn ấy vẫn còn thiếu những kỹ năng cơ bản để tự chăm sóc cho bản thân – từ việc ăn uống, dọn dẹp, đến xử lý các tình huống bất ngờ.
Học tập là quan trọng, nhưng phải biết tự chăm lo cho bản thân thì mới có thể học tốt được. Mình nghĩ đó cũng là lý do lớn nhất khiến ba mẹ lo lắng khi con đi xa – không phải sợ con không học giỏi, mà sợ con chưa biết lo cho mình, từ cái ăn đến cái mặc. Những ngày đầu mình sang Phần Lan là những ngày cực kỳ khó khăn – tự mua từng cái gối, cái nệm, cái chén, từng thứ nhỏ nhặt nhất để bắt đầu một cuộc sống mới. Nhưng rồi qua từng ngày, mình thấy bản thân trưởng thành hơn rất nhiều nhờ những thử thách đó. Và rồi, mỗi khi gặp khó khăn về sau, mình lại nhớ đến những ngày đầu vất vả ấy mà tự nhủ: “Ngày đó cực vậy còn vượt qua được, thì bây giờ có gì mà không làm được!”.
Vì vậy, nếu bạn đang chuẩn bị đi du học, hãy dành thời gian rèn luyện cho mình những kỹ năng cơ bản nhất để sống tốt ở nơi đất khách. Hành lý chỉ là phần bên ngoài, còn điều quan trọng hơn là hành trang tâm lý và kỹ năng – để bạn đủ mạnh mẽ, đủ bản lĩnh đối mặt với mọi thử thách phía trước.
No Comment! Be the first one.